Shadow Data: Rủi ro bảo mật dữ liệu tiềm ẩn doanh nghiệp không thể bỏ qua

08.10.2026

Trong quá trình chuyển đổi số, dữ liệu nhạy cảm được lưu trữ và phân tán trên thiết bị của nhân viên, kho lưu trữ đám mây, ứng dụng SaaS, thư mục dùng chung, môi trường phát triển và các bản sao lưu. Một phần dữ liệu này dần nằm ngoài phạm vi giám sát của bộ phận CNTT, an ninh thông tin và tuân thủ.

Đó chính là shadow data (dữ liệu nằm ngoài tầm kiểm soát), một rủi ro bảo mật nghiêm trọng.

Theo báo cáo Cost of a Data Breach 2024 của IBM, 35% các vụ vi phạm dữ liệu có liên quan đến shadow data. Những sự cố này cũng gây tổn thất lớn hơn: chi phí trung bình đạt 5,27 triệu USD, cao hơn 16,2% so với các vụ vi phạm không liên quan đến shadow data.

Shadow Data là gì?

Shadow data là dữ liệu doanh nghiệp tồn tại bên ngoài những môi trường lưu trữ, giám sát hoặc quản trị dữ liệu mà tổ chức dự kiến và kiểm soát.

Đó có thể là dữ liệu hoàn toàn hợp lệ phục vụ công việc, nhưng lại được lưu hoặc sao chép đến những vị trí doanh nghiệp không theo dõi đầy đủ. Các chính sách và biện pháp bảo mật thường không được áp dụng tại những vị trí này. Vì vậy, dữ liệu khó được phát hiện, giám sát và dễ bị truy cập trái phép hơn.

Shadow Data không chỉ là vấn đề của môi trường đám mây

Shadow data thường được nhắc đến cùng dịch vụ đám mây và shadow IT (CNTT không được phê duyệt), nhưng thực tế có thể xuất hiện ở bất cứ đâu. Dữ liệu có thể nằm trên máy trạm của nhân viên, máy chủ tệp, thư mục mạng dùng chung, USB, tệp đính kèm email, kho lưu trữ cục bộ, môi trường phát triển, cơ sở dữ liệu cũ hoặc bản sao lưu.

IBM ghi nhận 25% các vụ vi phạm liên quan đến shadow data xảy ra hoàn toàn trong hạ tầng tại chỗ (on-premises).

Shadow Data hình thành như thế nào? Những tình huống phổ biến

  • Tệp được lưu trong tài khoản cá nhân. Nhân viên gửi tài liệu công ty tới email hoặc dịch vụ lưu trữ đám mây cá nhân để tiện truy cập.
  • Dữ liệu được tải xuống thiết bị cá nhân. Tệp nhạy cảm vẫn nằm trên laptop hoặc máy tính bảng cá nhân sau khi nhân viên hoàn thành công việc.
  • Công cụ SaaS chưa được phê duyệt. Nhân viên tải thông tin doanh nghiệp lên các dịch vụ đám mây, công cụ chuyển đổi tệp hoặc nền tảng cộng tác khi chưa được bộ phận bảo mật chấp thuận.
  • Dịch vụ AI. Công cụ AI đang trở thành nguồn phát sinh shadow data ngày càng đáng chú ý. Nhân viên có thể tải tài liệu mật, mã nguồn, dữ liệu khách hàng hoặc thông tin nhạy cảm khác lên những công cụ này để phân tích, tóm tắt hay tạo nội dung. Tìm hiểu thêm trong tài liệu chuyên đề của SearchInform: AI as a Data Leak Channel.
  • Các bản sao dữ liệu nhạy cảm không được quản lý. Dữ liệu từ hệ thống CRM, ERP, nhân sự hoặc kế toán được xuất ra bảng tính rồi lưu trên thiết bị cục bộ.
  • Môi trường phát triển và kiểm thử. Cơ sở dữ liệu sản xuất được sao chép sang môi trường thử nghiệm nhưng không được bảo vệ nghiêm ngặt như hệ thống gốc.
  • Bản sao lưu cũ và tệp tạm. Thông tin nhạy cảm tiếp tục tồn tại trong kho lưu trữ, snapshot, tệp xuất dữ liệu hoặc những thư mục bị bỏ quên dù không còn cần thiết.

Khi không biết dữ liệu đang nằm ở đâu, doanh nghiệp rất khó bảo vệ shadow data, dù trong hạ tầng tại chỗ hay trên đám mây.

Vì sao Shadow Data gây rủi ro cho doanh nghiệp?

Nguy cơ rò rỉ dữ liệu gia tăng

Mỗi bản sao không được quản lý đều tạo thêm một điểm có nguy cơ làm lộ thông tin.

Chẳng hạn, dữ liệu khách hàng bí mật được tải về laptop cá nhân có thể không còn chịu sự kiểm soát truy cập và giám sát của doanh nghiệp. Dữ liệu sau đó có thể bị lộ qua mã độc, bản sao lưu lên đám mây cá nhân, hoạt động chia sẻ hoặc đơn giản là bị bỏ quên.

Thời gian điều tra sự cố kéo dài

Shadow data còn khiến công tác ứng phó sự cố của đội ngũ an ninh thông tin phức tạp hơn.

IBM cho biết các vụ vi phạm có liên quan đến shadow data mất nhiều hơn 26,2% thời gian để phát hiện và 20,2% thời gian để ngăn chặn, khoanh vùng sự cố.

Rủi ro tuân thủ

Shadow data cũng có thể khiến doanh nghiệp gặp vấn đề về tuân thủ quy định.

Dữ liệu cá nhân, tài chính và các loại thông tin chịu sự điều chỉnh của pháp luật vẫn phải đáp ứng yêu cầu bảo vệ, kể cả khi nhân viên chuyển chúng ra ngoài hệ thống được phê duyệt.

Những rủi ro tuân thủ thường gặp gồm:

  • Lưu giữ dữ liệu cá nhân lâu hơn thời hạn được phép;
  • Cấp quyền truy cập tệp nhạy cảm cho quá nhiều nhân viên;
  • Lưu dữ liệu mật trên môi trường đám mây chưa được phê duyệt;
  • Chuyển thông tin sang quốc gia khác thông qua dịch vụ đám mây hoặc SaaS;
  • Không tìm được đầy đủ các bản sao dữ liệu cá nhân khi xử lý yêu cầu của chủ thể dữ liệu.

Việc không theo dõi được dữ liệu không làm giảm trách nhiệm bảo vệ thông tin của doanh nghiệp.

Làm thế nào để kiểm soát Shadow Data?

Cách tiếp cận thiết thực và hiệu quả nhất là liên tục phát hiện dữ liệu nhạy cảm, đồng thời kiểm soát nơi lưu trữ và các kênh truyền dữ liệu.

1. Phát hiện dữ liệu nhạy cảm

Doanh nghiệp cần xác định thông tin nhạy cảm trên thiết bị đầu cuối, máy chủ tệp, hệ thống lưu trữ mạng và môi trường đám mây.

Khối lượng dữ liệu doanh nghiệp ngày càng lớn khiến việc quản lý thủ công trở nên khó khăn. Các giải pháp DCAP giúp sắp xếp và quản lý kho tệp, phát hiện bản sao trái phép và xác định nơi lưu trữ thông tin nhạy cảm.

2. Phân loại dữ liệu

Thông tin nhạy cảm cần được phân loại theo nội dung và giá trị.

Những nhóm dữ liệu phổ biến gồm dữ liệu cá nhân, hồ sơ tài chính, tài sản trí tuệ, hợp đồng, thông tin xác thực và các tài liệu mật khác của doanh nghiệp.

Phân loại dữ liệu giúp áp dụng đúng biện pháp bảo vệ cho từng nhóm thông tin.

3. Rà soát quyền truy cập

Doanh nghiệp cần thường xuyên kiểm tra ai đang có quyền truy cập các tệp nhạy cảm và liệu quyền đó còn cần thiết hay không.

Áp dụng nguyên tắc đặc quyền tối thiểu giúp giảm số người có thể truy cập thông tin mật. FileAuditor, giải pháp thuộc nhóm DCAP của SearchInform, tự động phát hiện tệp, phân loại bằng nhãn, hỗ trợ phân quyền truy cập dựa trên nội dung và giúp doanh nghiệp quản lý kho lưu trữ dữ liệu một cách có hệ thống.

4. Giám sát hoạt động truyền dữ liệu

Đội ngũ bảo mật cũng cần biết thông tin nhạy cảm được gửi đến những đâu.

Hệ thống DLP có thể giám sát việc truyền dữ liệu qua email, ứng dụng web, dịch vụ đám mây, công cụ nhắn tin doanh nghiệp, thiết bị lưu trữ di động và các kênh khác.

Công nghệ DCAP bổ trợ cho DLP bằng cách phát hiện và phân loại tệp nhạy cảm, đồng thời phân tích quyền truy cập trong các môi trường lưu trữ. Để tìm hiểu cách thức hoạt động trên thực tế, doanh nghiệp có thể dùng thử SearchInform DLP miễn phí trong 30 ngày.

Kết luận

Shadow data âm thầm làm gia tăng nguy cơ lộ dữ liệu và vi phạm yêu cầu tuân thủ. Muốn bảo vệ dữ liệu hiệu quả, doanh nghiệp trước hết phải biết có những dữ liệu nhạy cảm nào, chúng được lưu ở đâu, ai có quyền truy cập và chúng được truyền đi như thế nào.


GIỚI THIỆU VỀ SEARCHINFORM

SearchInform là nhà cung cấp sản phẩm về an toàn thông tin và quản lý rủi ro. Khách hàng của công ty gồm hơn 4.000 doanh nghiệp tại hơn 20 quốc gia. Hiện nay, đội ngũ cung cấp các sản phẩm và dịch vụ bảo vệ toàn diện trước các mối đe dọa nội bộ ở mọi cấp độ của hệ thống thông tin doanh nghiệp: FileAuditor (giải pháp thuộc lớp DCAP); hệ thống DLP với chức năng mở rộng; Risk Monitor (nền tảng nâng cao để giảm thiểu mối đe dọa nội bộ); hệ thống SIEM; dịch vụ thuê ngoài về an toàn thông tin.

Khám phá toàn bộ danh mục sản phẩm an ninh mạng của SearchInform, bao gồm các giải pháp DLP, DCAP và quản lý rủi ro nội bộ.


Letter Đăng ký nhận bản tin của chúng tôi! Luôn cập nhật các xu hướng trong ngành và tìm hiểu cách tự bảo vệ mình trước các vụ rò rỉ dữ liệu và sự cố an ninh mạng.