
Bài viết của Hoàng Tuấn Anh, Giám đốc Quốc gia SearchInform Việt Nam
Trong mọi môi trường CNTT doanh nghiệp đều có những người dùng sở hữu quyền truy cập đặc quyền. Đó có thể là nhân sự nội bộ như quản trị viên hệ thống, hoặc nhân sự bên ngoài như nhà thầu và lập trình viên thuê ngoài. Tất cả đều được cấp quyền truy cập mở rộng vào tài nguyên CNTT, vì vậy có thể trở thành nguồn phát sinh rủi ro.
Tháng 10/2025, Intel đã đệ đơn kiện, cáo buộc một kỹ sư của hãng sao chép gần 18.000 tệp của công ty, trong đó có những tệp được đánh dấu “Intel Top Secret”, sang thiết bị lưu trữ mạng cá nhân. Theo đơn kiện, hành vi chuyển dữ liệu bị cáo buộc diễn ra sau khi người này nhận được thông báo chấm dứt hợp đồng lao động, nhưng khi đó vẫn đang làm việc tại Intel.
Doanh nghiệp có thể giảm thiểu những rủi ro này bằng cách nào? Trong bài viết này, tôi sẽ chia sẻ cách một khách hàng của SearchInform, doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực kỹ thuật và xây dựng, đã sử dụng DLP để phát hiện một mối đe dọa nội bộ, đồng thời kết hợp DLP với hệ thống quản lý truy cập đặc quyền (PAM) để tăng cường giám sát những người dùng có đặc quyền.
Một cụm máy chủ dịch vụ đầu cuối (terminal server farm) của khách hàng bất ngờ ngừng hoạt động. Hệ thống giám sát hạ tầng không ghi nhận sự cố kỹ thuật, còn các hệ thống an toàn thông tin cũng không phát hiện hoạt động đáng ngờ. Quản trị viên CNTT phụ trách dịch vụ cho rằng tên đăng nhập và mật khẩu của mình có thể đã bị lộ do mạng gia đình được cho là bị tấn công.
Để xác định nguyên nhân, đội ngũ an toàn thông tin của khách hàng đã kiểm tra kỹ hoạt động của quản trị viên trong Server Manager, công cụ quản trị Windows Server được sử dụng để vô hiệu hóa cụm máy chủ đầu cuối. Họ cũng rà soát nhật ký mạng của các hệ thống truy cập từ xa và toàn bộ nhật ký bảo mật hiện có. SearchInform Risk Monitor, giải pháp DLP thế hệ mới, cho thấy những tiến trình nào chạy trên máy tính của quản trị viên cùng thời điểm với Server Manager. Việc này được thực hiện nhờ ProgramController, mô-đun giám sát ứng dụng và theo dõi hoạt động của người dùng trên máy trạm.
Quá trình điều tra không phát hiện tiến trình đáng ngờ nào. Hóa ra chính quản trị viên đã vô tình xóa cụm máy chủ bằng Server Manager nhưng không báo cáo sai sót cho người quản lý hay đội ngũ an toàn thông tin. Kết quả điều tra loại trừ khả năng truy cập trái phép và xác nhận việc gián đoạn dịch vụ xuất phát từ lỗi quản trị. Ban lãnh đạo sau đó tiếp tục xem xét nguyên nhân dẫn đến cách hành xử của nhân viên này.
SearchInform Risk Monitor phát hiện thêm một sự cố khác. Thông qua ProgramController, đội ngũ an toàn thông tin xác định một nhân viên phòng CNTT đã cài đặt phần mềm chụp màn hình không có giấy phép trên máy tính làm việc. MailController, mô-đun giám sát thư điện tử đến và đi, cho thấy một tính năng đáng ngờ: mọi ảnh chụp màn hình đều được phần mềm gửi qua giao thức SMTP tới tên miền thuộc sở hữu của nhà phát triển phần mềm.
Nhờ ProgramController, nhóm điều tra xác định được giá trị băm (hash) của các tệp chương trình, cách phần mềm được cài đặt và những thông tin liên quan khác. Sau đó, họ thiết lập quy tắc chặn tiến trình trong Risk Monitor và giải pháp diệt virus của công ty để ngăn phần mềm tiếp tục hoạt động. Về bản chất, đây là phần mềm gián điệp đang âm thầm đưa dữ liệu ra ngoài. Do người sử dụng thuộc bộ phận CNTT, ảnh chụp màn hình có thể chứa những thông tin nhạy cảm về hạ tầng của doanh nghiệp, tạo điều kiện cho nguy cơ bị xâm nhập sau này.
Hệ thống DLP giúp kiểm soát mối đe dọa. Đội ngũ an toàn thông tin đã chặn phần mềm và dùng Risk Monitor để kiểm tra các dấu hiệu lộ dữ liệu quan trọng. Kết quả điều tra không tìm thấy bằng chứng cho thấy thông tin trọng yếu đã bị rò rỉ.
Doanh nghiệp này có đội ngũ đông đảo gồm quản trị viên, lập trình viên, kiểm thử viên và các chuyên gia CNTT khác. Tất cả đều có quyền truy cập mở rộng vào hệ thống doanh nghiệp, kéo theo thêm nhiều rủi ro về an toàn thông tin. Vì vậy, công ty xếp họ vào nhóm người dùng có mức rủi ro cao hơn và ban hành các quy trình nội bộ chặt chẽ để giám sát hoạt động, quản lý rủi ro:
Risk Monitor còn có những công cụ chuyên dụng để giám sát người dùng được cấp quyền cao. Chẳng hạn, doanh nghiệp có thể thiết lập các kịch bản sử dụng an toàn cho công cụ truy cập từ xa, theo dõi việc sử dụng và chặn các thao tác nguy hiểm.
Để giám sát hiệu quả người dùng có đặc quyền, doanh nghiệp cần kết hợp biện pháp tổ chức với các công cụ kiểm soát kỹ thuật. Trong trường hợp của khách hàng này, DLP và PAM đã phát huy hiệu quả khi được triển khai cùng nhau. DLP giúp quan sát hoạt động của người dùng có đặc quyền, phát hiện hành vi đáng ngờ và hỗ trợ điều tra an ninh chi tiết; trong khi PAM bổ sung khả năng quản lý quyền truy cập đặc quyền.
GIỚI THIỆU VỀ SEARCHINFORM
SearchInform là nhà cung cấp sản phẩm về an toàn thông tin và quản lý rủi ro. Khách hàng của công ty gồm hơn 4.000 doanh nghiệp tại hơn 20 quốc gia. Hiện nay, đội ngũ cung cấp các sản phẩm và dịch vụ bảo vệ toàn diện trước các mối đe dọa nội bộ ở mọi cấp độ của hệ thống thông tin doanh nghiệp: FileAuditor (giải pháp thuộc lớp DCAP); hệ thống DLP với chức năng mở rộng; Risk Monitor (nền tảng nâng cao để giảm thiểu mối đe dọa nội bộ); hệ thống SIEM; dịch vụ thuê ngoài về an toàn thông tin.